ΓΛΑΥΚΑ

ΒΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΒΑΣΗΣ ΓΛΑΥΚΑ

1. Η Βάση Βιβλιογραφικών Δεδομένων ΓΛΑΥΚΑ αποτελεί μια καθαρά Πανεπιστημιακή πρωτοβουλία. Παραγωγός της είναι το Κέντρο Κοινωνικής Μορφολογίας και Κοινωνικής Πολιτικής (ΚΕΚΜΟΚΟΠ), του Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής οργανώθηκε και αναπτύχθηκε με την συνεργασία και τη στήριξη του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ/ΕΚΤ) και είναι άμεσα προσβάσιμη μέσω της ιστοσελίδας του ΕΚΤ.

2. Η ΓΛΑΥΚΑ είναι μια Εθνική Βάση Δεδομένων και αποτελεί εργαλείο επιστημονικής έρευνας στην ευρύτερη περιοχή των κοινωνικών επιστημών. Πρόκειται για μια διεπιστημονική Βάση Δεδομένων που καλύπτει δύο βασικές περιοχές:

~ την ελληνική κοινωνία και

~ τον απανταχού Ελληνισμό,

με χρονικό ορίζοντα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

3. Οι επιστημονικές περιοχές που καλύπτονται από τη ΓΛΑΥΚΑ είναι κατά πρώτο λόγο η Κοινωνιολογία, η Κοινωνική και Πολιτιστική Ανθρωπολογία, η Εθνολογία και η λαογραφία, η Κοινωνική γεωγραφία, η Χωροταξία και η Πολεοδομία, η Κοινωνική και η Οικονομική ιστορία. Καλύπτονται επίσης, στο βαθμό που ενδιαφέρουν τους επιστήμονες και τους ερευνητές της ελληνικής κοινωνίας και του Ελληνισμού, συγγενείς προς τους παραπάνω επιστημονικοί κλάδοι, όπως λ.χ. οι Επιστήμες της Εκπαίδευσης, η Φιλοσοφία, η Θρησκειολογία, η Θεολογία, η Λογοτεχνία και οι Τέχνες.

4. Το αρθρογραφικό και το βιβλιογραφικό υλικό της Βάσης ΓΛΑΥΚΑ καλύπτει μια χρονική περίοδο που εκτείνεται από τις αρχές του 190υ αιώνα μέχρι τις μέρες μας και περιλαμβάνει γύρω στις 40.000 τίτλους, από τους οποίους πάνω από 20.000 είναι άρθρα περιοδικών και γύρω στις 4.000 ελληνικές και ξένες διατριβές.

5. Η ΓΛΑΥΚΑ απευθύνεται προς όλα τα μέλη της ελληνικής και της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας (ερευνητές, διδάσκοντες, φοιτητές και σπουδαστές), τα οποία μπορούν να έχουν πρόσβαση σ' αυτήν είτε ιδιωτικά είτε μέσω των εκπαιδευτικών, ερευνητικών ή άλλων φορέων με τους οποίους συνεργάζονται.

6. Ακριβώς επειδή σκοπός της Βάσης ΓΛΑΥΚΑ είναι να διευκολύνει την επιστημονική έρευνα, η έμφαση δίδεται στην αρθρογραφία και τη φαιά βιβλιογραφία (διατριβές, υπηρεσιακές εκθέσεις, κείμενα περιορισμένης κυκλοφορίας κ.λπ.). Οι προτεραιότητες της ΓΛΑΥΚΑΣ είναι επομένως οι ακόλουθες:

~ πρώτη προτεραιότητα δίδεται στην αρθρογραφία του ελληνικού και ξένου επιστημονικού και λόγιου περιοδικού Τύπου για την ελληνική κοινωνία και τον Ελληνισμό (δεν αποδελτιώνονται άρθρα εφημερίδων),

~ σε δεύτερη σειρά έρχονται οι διατριβές Ελλήνων και ξένων φοιτητών σε ελληνικά και ξένα Πανεπιστήμια σε θέματα που αφορούν την ελληνική κοινωνία και τον Ελληνισμό,

~ και τέλος, η ελληνόγλωσση και ξενόγλωσση βιβλιογραφία για την ελληνική κοινωνία και τον Ελληνισμό.

 

Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΣΗΣ ΓΛΑΥΚΑ

7. Η αποδελτίωση των δεδομένων της ΓΛΑΥΚΑ γίνεται από πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές. Πρωτογενείς πηγές είναι τα περιοδικά, τα βιβλία και τα κείμενα της φαιάς βιβλιογραφίας, ή όποιο άλλο έντυπο υλικό, τα οποία αποδελτιώνονται από τον απογραφέα στον τόπο της άμεσης υλικής πρόσβασή ς τους, κυρίως σε Βιβλιοθήκες. Δευτερογενείς πηγές είναι οι κάθε είδους θεματικές βιβλιογραφίες και οι λοιπές βιβλιογραφικές αναφορές. Καταβάλλεται ιδιαίτερη προσπάθεια για τη διασταύρωση και τον έλεγχο των δευτερογενών πηγών, ώστε να εξασφαλίζεται η αξιοπιστία τους.

8. Για τους σκοπούς της ΓΛΑΥΚΑΣ

Θεωρούνται περιοδικά:

~ Εκδόσεις που κυκλοφορούν σε τακτά χρονικά διαστήματα.

~ Εκδόσεις που κυκλοφορούν με τον ίδιο τίτλο σε ακανόνιστα χρονικά διαστήματα μικρότερα του έτους.

~ Εκδόσεις ετήσιας κυκλοφορίας, εκτός από πανεπιστημιακές (και άλλες επιστημονικές) επετηρίδες.

Θεωρείται ελληνικός περιοδικός Τύπος:

~ Τα περιοδικά που εκδίδονται στην ελληνική γλώσσα στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.

~ Τα περιοδικά που εκδίδονται σε ξένη γλώσσα στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό και αναφέρονται αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο σε ελληνικά θέματα ή θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος.

9. Αποδελτιώνονται κατά κανόνα τα άρθρα που δημοσιεύονται στις ακόλουθες κατηγορίες ελληνικών περιοδικών:

~ Περιοδικά που εκδίδονται από κέντρα Ερευνών, Επιστημονικές Εταιρείες, ΑΕ.Ι. και Πνευματικά Ιδρύματα, επιστημονικές ομάδες κ.λπ.

~ Περιοδικά που περιέχουν στον τίτλο τους το όνομα μιας από τις Κοινωνικές Επιστήμες ή συγγενείς προς αυτές επιστημονικούς κλάδους.

~ Περιοδικά πολιτικά, πολιτιστικά, εγκυκλοπαιδικά, γενικής παιδείας κ.λπ., από τις στήλες των οποίων διεξάγονται επιστημονικές συζητήσεις ή στα οποία παρουσιάζονται επιστημονικά θέματα στα αντικείμενα που ενδιαφέρουν τη ΓΛΑΥΚΑ

 

ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΚΑΤΑ ΘΕΜΑΤIΚΕΣ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

10. Σκοπός της Βάσης Δεδομένων ΓΛΑΥΚΑ είναι να διευκολύνει την αναζήτηση από τον ερευνητή των βιβλιογραφικών δεδομένων που αναφέρονται στο θέμα που εκείνος μελετάει. Για το λόγο αυτό το υλικό που αποδελτιώνεται κατατάσσεται συστηματικά κατά θεματικές και γεωγραφικές κατηγορίες.

ΣYNOΠΤΙKΗ ΠΑΡOYΣIAΣH ΤΩN ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓEΩΓΡΑΦIKΩN ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ

(α) Θεματικές κατηγορίες

0100 - Μεθοδολογία και τεχνολογία της έρευνας
0200 - Ιστορία, θεωρία και πρακτική των Κοινωνικών
Επιστημών
0300 - Επιστημολογικά παραδείγματα
0400 - Κοινωνικά σύνολα και σχέσεις μεταξύ συνόλων
0500 - Υλικός και πνευματικός πολιτισμός
0600 - Απασχόληση, βιομηχανία, επιχειρήσεις, οργανώσεις
0700 - Οικονομία και οικονομική ανάπτυξη
0800 - Κοινωνική ψυχολογία και συλλογική συμπεριφορά
0900 - Πολιτική και πολιτικοί θεσμοί
1000 - Κοινωνική διαφοροποίηση και ανισότητες
1100 - Αγροτική κοινωνία και οικονομία
1200 - Αστεακές δομές και σχέσεις
1300 - Οικολογία, περιβάλλον και περιφερειακή ανάπτυξη
1400 - Κοινωνικοποίηση και εκπαίδευση
1500 - Θρησκεία και θρησκευτικοί θεσμοί
1600 - Έκτροπη συμπεριφορά και κοινωνικός έλεγχος
1700 - Κοινωνική οργάνωση και κοινωνική μεταβολή
1800 - Πληθυσμός και δημογραφία
1900 - Οικογένεια, συγγένεια, ηλικίες
2200 - Πληθυσμοί, γλωσσικές και εθνοτικές ομάδες της Ελλάδας
4600 - Πληθυσμοί, φυλές και φύλα (εκτός Ελλάδας)

(β) Γεωγραφικές κατηγορίες

2000 - Γεωγραφικά διαμερίσματα και νομοί της Ελλάδας
3000 - Ήπειροι, περιοχές και χώρες εγκατάστασης του απόδημου ελληνισμού και του ελληνισμού της διασποράς
4000 - Ήπειροι, περιοχές και χώρες της γης

11. Οι θεματικές κατηγορίες δηλώνουν βασικές θεματικές ενότητες στις οποίες αναφέρεται άμεσα ή έμμεσα το λήμμα. Οι θεματικές αυτές ενότητες αντιστοιχούν προς ενδεχόμενα θεματικά ενδιαφέροντα του ερευνητή και χρήση. Οι γεωγραφικές κατηγορίες δηλώνουν την κατάταξη των λημμάτων κατά νομούς και γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας, κατά χώρες και ηπείρους εγκατάστασης του απόδημου ελληνισμού και του ελληνισμού της διασποράς (γεωγραφικές κατηγορίες με κωδικό 3000) και, τέλος, κατά χώρες και ηπείρους αναφοράς (γεωγραφικές κατηγορίες με κωδικό αριθμό 4000). Είναι αυτονόητο ότι ένα λήμμα μπορεί να υπάγεται σε περισσότερες από μία θεματικές ή/και γεωγραφικές κατηγορίες.

12. Η κατάταξη του υλικού που αποθησαυρίζεται σε θεματικές και γεωγραφικές κατηγορίες έχει διεπιστημονικό προσανατολισμό και ακολουθεί μια διπλή λογική: τη λογική της ταξινόμησης και τη λογική της αναζήτησης, με σκοπό να καταστεί η ΓΛΑΥΚΑ ένα πραγματικά χρηστικό εργαλείο για την υποβοήθηση και την προώθηση της επιστημονικής έρευνας.

13. Σύμφωνα με τη λογική της ταξινόμησης, ο τεκμηριωτής κατατάσσει το υλικό του με βάση τις κατηγορίες στις οποίες αναφέρεται. Επιδιώκει εδώ την υπαγωγή της θεματολογίας του λήμματος στις έννοιες που την προσδιορίζουν, και στη λογική σχέση γένους-είδους που τις εξειδικεύει ταξινομικά. Σε κάθε επιμέρους εννοιολογική ενότητα δίδεται ένας τετραψήφιος αριθμός, τα δύο πρώτα ψηφία του οποίου προσδιορίζουν την ευρύτερη κατηγορία στην οποία εντάσσεται λογικά. Έτσι, κάθε χιλιάδα και κάθε εκατοντάδα δηλώνει ένα ευρύτερο σύνολο εννοιών, ενώ οι δεκάδες και οι μονάδες δηλώνουν επιμέρους έννοιες ή υποσύνολα που ανήκουν στο ευρύτερο αυτό σύνολο.

14. Κατά τη συστηματική κατάταξη του υλικού του ο τεκμηριωτής προσπαθεί να προλάβει και τις ανάγκες του ερευνητή. Προσπαθεί να φανταστεί τους ερευνητές ποιων θεμάτων θα ενδιέφερε ενδεχομένως το συγκεκριμένο λήμμα που αποθησαυρίζει. Εφαρμόζει έτσι μια λογική αναζήτησης, η οποία ουσιαστικά είναι μια λογική ανάλογη με την λογική θησαυρού. Χρησιμοποιεί τις ίδιες θεματικές ή γεωγραφικές κατηγορίες για να υποδείξει στο χρήστη και άλλες περιοχές που ενδεχομένως θα τον ενδιέφεραν. Κατατάσσει δηλαδή το λήμμα του κάτω από κατηγορίες συγγενείς, συναφείς. Ή και αντίθετες ακόμα, που μπορούν να ανήκουν στην ίδια ή και σε διαφορετική θεματική ενότητα, ή στο ίδιο ή και διαφορετικό εννοιολογικό σύνολο ή υποσύνολο. Η κατάταξη του υλικού σύμφωνα με αυτή τη λογική λειτουργεί και κατά τρόπο υπαινικτικό, προτρέποντας τον ερευνητή να εξετάσει και να διευρύνει την έρευνά του και προς άλλους παράλληλους χώρους.

 

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ - ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΑ ΦΩΤΟΑΝΤΙΓΡΑΦΩΝ

15. Η οργάνωση του υλικού είναι τέτοια που επιτρέπει αναζητήσεις κατά συγγραφέα, κατά τύπο λήμματος, κατά θεματικές και κατά γεωγραφικές κατηγορίες, κατά έτος δημοσίευσης ή έκδοσης κ.λπ., ή αναζητήσεις σε ελεύθερο κείμενο (τίτλος, περίληψη, θεματική κατηγορία κ.λπ.). Η κατά γεωγραφικές ενότητες κατανομή του υλικού περιλαμβάνει νομούς και γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας, χώρες εγκατάστασης του απόδημου ελληνισμού και του ελληνισμού της διασποράς, κατά επιμέρους χώρες και ηπείρου ς της γης (προκειμένου για στοιχεία της Βάσης που αναφέρονται στις περιοχές αυτές).

16. Οι αναζητήσεις, στην ίδια τη βάση ΓΛΑΥΚΑ μπορούν να γίνουν με τη χρήση τόσο των κωδικών αριθμών όσο και των λεκτικών των θεματικών και/ή των γεωγραφικών κατηγοριών, και ενδεχομένως άλλων πληροφοριών που ενδιαφέρουν το χρήστη (λ.χ. τύπος λήμματος, έτος έκδοσης κ.λπ.). ειδικότερα όσον αφορά την αναζήτηση κατά θεματική και/ή γεωγραφική κατηγορία καλόν είναι ο χρήστης να προχωρήσει και σε συγγενείς ή συναφείς θεματικές κατηγορίες για πληρέστερη κάλυψη των ερευνητικών αναγκών του.

17. Η ένταξη της Βάσης ΓΛΑΥΚΑ στην ιστοσελίδα του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης επιτρέπει στο χρήστη να χρησιμοποιήσει και άλλες συγγενείς Εθνικές Βάσεις Δεδομένων, όπως είναι ο Συλλογικός Κατάλογος των Περιοδικών και το Εθνικό Δίκτυο Επιστημονικών και Τεχνολογικών Βιβλιοθηκών, προκειμένου να επισημάνει τον τόπο όπου μπορεί να αναζητήσει τα κείμενα που τον ενδιαφέρουν και να παραγγείλει τα φωτοαντίγραφα που χρειάζεται.

18. Σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης καταβάλλονται, προσπάθειες, ώστε η ΓΛΑΥΚΑ να αναπτυχθεί σε ψηφιακή βιβλιοθήκη, ώστε ο ερευνητής να έχει άμεση πρόσβαση στο κείμενο που επεσήμανε κατά την βιβλιογραφική του αναζήτηση.

Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθ. Δ. Γ. Τσαούσης.
Χρηματοδότηση: Ε.Ι.Ε./ΕΚΤ (3 εκατ.), ΓΓΑΕ (10 εκατ.), ΥΠΠΟ (11 εκατ.), ΓΓΕΤ (30 εκατ.) (συνολικά 185.000 ΕΥΡΩ).